TCK m.125/4 uyarınca hakaretin alenen işlenmesi hâlinde verilecek ceza altıda biri oranında artırılır. Sosyal medya paylaşımlarında aleniyet ise otomatik olarak kabul edilmez; paylaşımın belirsiz sayıda kişinin erişimine açık olup olmadığı somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Bu düzenleme, aleniyet koşulunun gerçekleştiği bir X veya Instagram paylaşımının ceza sorumluluğu bakımından daha ağır sonuç doğurabileceğini gösteriyor. Hakaret suçlarında usul rejimi son yıllarda önemli ölçüde değişti. 14 Kasım 2024 tarihli değişiklikle belirli hakaret biçimleri önödeme kapsamına alınmış, 25 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanun’la ise düzenleme genişletilmiştir. Güncel durumda TCK m.125 kapsamındaki hakaret suçları uzlaştırmaya tabi değildir; kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçu hariç olmak üzere hakaret suçları kural olarak önödeme kapsamındadır. Bu yazıda, böyle bir ihlalle karşılaşan bir kişinin izleyebileceği üç ayrı hukuki yolu ve bunların pratikte nasıl bir arada yürütülmesi gerektiğini ele alıyoruz.
Sosyal Medyada Hakaret Suçu Ne Zaman Oluşur?
TCK m.125 kapsamında hakaret, bir kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da doğrudan sövmek suretiyle işleniyor. Suçun temel hali 3 ay ila 2 yıl arası hapis veya adli para cezasını gerektiriyor. Hakaret içeren sosyal medya paylaşımının herhangi bir sınırlama olmaksızın belirsiz sayıda kişinin erişimine açık olduğu tespit edilirse TCK m.125/4 kapsamında aleniyet nedeniyle ceza altıda biri oranında artırılabilir. Buna karşılık hesabın veya paylaşımın yalnızca belirli kişilere açık olması hâlinde aleniyetin gerçekleşip gerçekleşmediği ayrıca değerlendirilir; sosyal medyada paylaşım yapılmış olması tek başına aleniyet artırımı için yeterli değildir.
Örneğin İzmir’de görev yapan bir öğretmen hakkında Instagram’da mesleki eleştiri sınırlarını aşarak onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut isnatlarda bulunulması veya sövme niteliğinde ifadeler kullanılması hakaret suçunu gündeme getirebilir. Ancak sert, kaba veya rahatsız edici her eleştiri hakaret suçu oluşturmaz; kullanılan sözlerin içeriği ve paylaşımın bağlamı birlikte değerlendirilir. Paylaşımın herkese açık olup olmadığı ise ayrıca TCK m.125/4’teki aleniyet artırımı bakımından önem taşır.

Ceza Şikayeti Süreci ve Süre Sınırları
Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret suçu hariç olmak üzere, hakaret suçunun soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır. Şikâyet süresi, mağdurun hem fiili hem de failin kim olduğunu öğrendiği tarihten itibaren altı aydır. Ayrıca 2024 yılında yapılan değişiklik uyarınca şikâyete bağlı hakaret suçlarında şikâyet süresi, her hâlükârda fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez. Bu nedenle sosyal medya paylaşımı öğrenildiğinde şikâyet süresinin gecikmeden değerlendirilmesi gerekir.
Peki ama süreç başladıktan sonra ne oluyor? 14 Kasım 2024 tarihli değişiklikle, TCK m.125/2 kapsamındaki mesaj veya sosyal medya üzerinden işlenen hakaretlerde artık uzlaştırma yoluna gidilmiyor; bunun yerine önödeme uygulanıyor ve önödeme miktarı, mesajla işlenen hakarette yaklaşık 9.000 TL, sosyal medyada alenen işlenen hakarette ise yaklaşık 10.500 TL civarında seyrediyor. Bu tutarlar her yıl güncellendiği için, şikayet dilekçesi hazırlanırken sürecin bu aşamasının güncel rakamlarla teyit edilmesi gerekiyor. Bir Cumhuriyet Savcılığına yapılan şikayet, ekran görüntüsü, paylaşımın bağlantısı ve tarih-saat bilgisiyle desteklendiğinde soruşturma aşaması çok daha hızlı ilerliyor.
Kişilik Haklarının İhlali: Hukuk Davası ve Manevi Tazminat
Ceza süreci faili cezalandırmayı hedeflerken, mağdurun uğradığı zararın giderilmesi ayrı bir hukuki zemine, yani Türk Medeni Kanunu’nun 24 ve 25. maddelerine dayanıyor. Bu maddeler, kişilik haklarına yapılan saldırının önlenmesini, durdurulmasını ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasını talep etme imkanı tanıyor; Türk Borçlar Kanunu’nun 58. maddesi ise bu saldırı nedeniyle manevi tazminat talep edilebilmesinin dayanağını oluşturuyor.
Diyelim ki Bayraklı’da küçük bir işletme sahibi, ürünleri hakkında asılsız iddialar içeren bir paylaşımla ticari itibarının zedelendiğini fark etti. Bu durumda hem ceza şikayeti hem de ayrı bir hukuk davası açma imkanı doğuyor; çünkü ticari itibar kaybı, ceza yargılamasının konusu olan kamu düzenini ilgilendiren boyuttan bağımsız, kişiye özgü bir zarar. Mahkemeler manevi tazminat miktarını belirlerken sabit bir tarife kullanmıyor; paylaşımın ağırlığını, erişim ve yayılma düzeyini, tarafların durumunu, kusuru, düzeltme yapılıp yapılmadığını ve ihlalin ne kadar sürdüğünü birlikte değerlendiriyor.
İçeriğin Kaldırılması ve Erişimin Engellenmesi: 5651 Sayılı Kanun’daki Yenilik
İnternetteki hakaret veya kişilik hakkını ihlal eden bir içeriğin kaldırılması bakımından güncel mevzuat dikkatle ayrılmalıdır. Kişilik haklarının ihlali nedeniyle sulh ceza hâkimliğinden içerik çıkarılması veya erişimin engellenmesi talebine imkân veren 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesi, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiş ve iptal hükmü 10 Ekim 2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 2026 itibarıyla genel kişilik hakkı ihlalleri için eski 5651 m.9 yolu yürürlükte değildir. Bu tür durumlarda içerik veya sosyal medya platformuna başvuru ile birlikte TMK m.24 ve 25 kapsamında kişilik hakkının korunmasına yönelik hukuk davası ve koşulları varsa ihtiyati tedbir yolları değerlendirilebilir.
Buna karşılık paylaşım kişinin özel hayatının gizliliğini ihlal ediyorsa 5651 sayılı Kanun’un 9/A maddesinde ayrı ve hızlı bir mekanizma bulunmaktadır. Güncel düzenlemeye göre kişi Siber Güvenlik Başkanlığına başvurarak erişimin engellenmesi tedbirini talep edebilir; tedbir talebinin yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunulması, hâkimin de en geç kırk sekiz saat içinde karar vermesi gerekir. Bu nedenle kullanılacak içerik kaldırma veya erişim engelleme yolu, paylaşımın yalnızca hakaret niteliğinde mi olduğu yoksa özel hayatın gizliliğini de ihlal edip etmediğine göre belirlenmelidir.

Hangi Yol Önce İzlenmeli? Üç Sürecin Birlikte Yürütülmesi
Sahada sık rastlanan bir yaklaşım, yalnızca ceza şikayetiyle yetinmek. Oysa bu, mağduru zayıf bir konumda bırakıyor: soruşturma aylarca sürebilirken paylaşım yayında kalmaya devam ediyor ve zarar büyümeye devam ediyor. Bir başka görüş ise yalnızca hukuk davasına odaklanmayı öneriyor; ancak tazminat davasının kesinleşmesi de uzun zaman alabiliyor ve bu süreç tek başına içeriğin kaldırılmasını sağlamıyor.
Ceza şikâyeti, kişilik hakkının korunmasına yönelik hukuk yolları ve içeriğin kaldırılmasına yönelik girişimler birbirinden bağımsız olarak değerlendirilebilir ve somut olayın gerektirdiği hâllerde eş zamanlı yürütülebilir. Hakaret suçuna ilişkin şikâyet cezai sorumluluğu hedeflerken, TMK m.24 ve 25 ile TBK m.58 kapsamındaki hukuk yolları saldırının durdurulması, sonuçlarının giderilmesi ve tazminat taleplerine yöneliktir. İçeriğin yayında kalması zararı artırıyorsa platforma başvuru ve koşulları varsa hukuk mahkemesinden ihtiyati tedbir talebi gecikmeden değerlendirilebilir. Özel hayatın gizliliğinin ihlali söz konusuysa ayrıca 5651 m.9/A kapsamındaki hızlı erişim engelleme yolu kullanılabilir. Hangi yolların birlikte yürütüleceği, paylaşımın niteliğine ve eldeki delillere göre belirlenmelidir.
Delil Toplama ve Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler
Sürecin hangi aşamasında olursa olsun, delilin sağlam ve zamanında toplanması belirleyici bir faktör. Paylaşımı ilk fark eden kişinin dikkat etmesi gereken adımlar şöyle sıralanabilir:
- Paylaşımın ekran görüntüsünü, bağlantısını (URL) ve tarih-saat bilgisini birlikte kaydedin; mümkünse noter tespiti ile güçlendirin.
- Paylaşımın kamuya açık mı yoksa sınırlı bir gruba mı yapıldığını not edin; bu, aleniyet değerlendirmesini doğrudan etkiliyor.
- 6 aylık şikayet süresini işletmeye başlayan tarihi, yani fiili ve faili öğrendiğiniz anı belirleyin.
- İçeriğin acilen kaldırılması gerekiyorsa paylaşımın niteliğine göre sosyal medya platformuna bildirim, TMK m.24 ve 25 kapsamında hukuk mahkemesinden ihtiyati tedbir veya özel hayatın gizliliği ihlal edilmişse 5651 m.9/A kapsamındaki erişim engelleme yollarından hangisinin uygulanabileceği gecikmeden değerlendirilmelidir.
- Maddi bir zarar (itibar, müşteri kaybı gibi) oluştuysa bunu somut belgelerle (fatura, sipariş kaybı, yazışma) desteklemeye çalışın; bu, tazminat davasında değerlendirmeyi kolaylaştırıyor.
Bu adımların her biri, sürecin ilerleyen aşamalarında mağdurun hukuki pozisyonunu güçlendiriyor. Sosyal medyada hakaret veya kişilik hakkı ihlaliyle karşılaşıldığında izlenecek yol, paylaşımın içeriğine ve mağdurun öncelikli amacına göre belirlenmelidir. Bazı olaylarda ceza şikâyeti yeterli olabilirken, bazı durumlarda içeriğin kaldırılması, ihtiyati tedbir veya maddi ve manevi tazminat taleplerinin de ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir.
Yasal Uyarı





